محمد صادق على خان

69

مخازن التعليم ( فارسى )

در اول سرد و در دوم تر ملين و مزلق و مسهل صفرائى رقيق و مسكن حرارت دل و قى صفراوى و تشنگى و جهت تپهائ حاره و صداع حار و خارش بدن نافع و مثل ساير ترشيها مضر سعال نيست و نقوع او جهت قى و غثيان حاره مفيد و آشاميدن بيخ او جهت دفع كرم معده مجرب و صمغ او مفتت حصاة است و ضماد برگ او با سركه جهت كشتن كرم امعا مجرب و رب او سرد و تر و ملين طبع و مسكن تشنگى و در تپهاى حاره و ساير اثار مثل آب اوست و مضر دماغ و مصلحش عناب و مضر معده و مصلحش گلقند و در مبرودين مصطگى و كندر و عسل و بدلش تمر هندى و آلو صحرائى است و قدر شربتش تا نيم رطل ارز به فارسى برنج نامند و بهندى چانول و چاول گويند در حرارت و برودت معتدل و در دوم خشك است و بالخاصية در محرور المزاج حرارت و در مبرود المزاج برودت احداث مىكند لهذا متاخرين مخصوص باصحا دانسته‌اند و برنج سرخ فارسى را ساهى ؟ گويند قبض بيشتر دارد سفيد او در تقويت قويتر و اقسام او مسدود قابض و تنها قليل الغذا و جهت زحير و اسهال دموى و اختناق رحم و امراض گرده و مثانه مفيد و با شير و شكر كثير الغذا و مبهى و مسمن بدن و مولد منى و آشاميدن آب برنج كه بسيار پخته باشند با پيه گرده بز جهت افراط اسهال و سحج بغايت مجرب و نوشانيدن آب مطبوخ او مثل ماء الشعير مسكن لذع اخلاط مرارى معده و امعاء با شير تازه نيم وزنش ده روز جهت توليد منى مجرب و سعوط گرد برنج كه در حين سفيد كردن او بهم رسد جهت قلع رعاف مجرب است و حقنه به آب مغسول او جهت سحج و قروح امعا نافع و مولد قولنج و قابض و مصلحش در آب نخاله گندم خيسانيدن و با شيرينى خوردن است و بدل او آرد جو مغسول اروى بيخ رستنى هندى و مشهور است و كچالو هم از قسم « 1 » اوست و اروى در اطراف او مىباشد مايل بسردى است مقوى باه و مغلظ منى و مولد رياح و ثقيل و مضر بحنجره و مصلح آن ترشى و در آب بمبالغه شستن است و كچالو در خواص قريب به اوست

--> ( 1 ) كه آن را ؟ ؟ ؟ گويند